بخش پنجم 1 . كلبى ، هشام بن محمد ، وفات 204 ه . ق ، نيز يكى از بزرگترين نسب‌شناسان عرب بود ، و در اين زمينه كتابهاى بسيار نوشته است . مهمترين كتابش ، الجمهره al . jamhara ، را در نوع خود بىنظير دانسته‌اند . مجموعه تأليفات او را 150 كتاب نوشته‌اند ، كه از آن ميان كتابهاى حلف الفضول ، القاب قريش ، ملوك كنده ، و طسم و جديس را مىتوان نام برد . هشام همچنين كتابى به نام الملوكى در زمينهء نسب‌شناسى براى جعفر بن يحيى برمكى تأليف كرده است . از آثار چاپ شده‌اش الاصنام و نسب الخيل است . ( د . م . ج 2 ص 2247 ) 2 . عزى ozza يكى از بتهاى معروف عرب در دورهء جاهليت كه مورد پرستش قبيلهء غطفان بود و مخصوصا قريش و بنو كنانه آن را خيلى بزرگ مىداشتند . قربانيهايى كه براى آن مىكردند در جاى مخصوصى بود ، در طائف به نام غبغب . خود عزى در يك درخت سمر ( درختى از نوع آكاكيا ) در بطن نخله بر جادهء بين طائف و مكه قرار داشت و متوليان آن از طايفهء بنوشيبان بن جابر بودند . آخرين متولى آن شخصى به نام دبيه بود كه به فرمان حضرت رسول و به دست خالد بن وليد كشته شد و آن درخت نيز سوزانده شد . عزى از خدايان مؤنث بود و عرب جاهلى اولاد خود را به نام او نامگذارى مىكردند [ عبد العزى ] . ( د . م . ج 2 ص 1733 ) 3 . لات lat نام بتى از بتهاى عرب جاهلى كه نام آن در قرآن همراه با عزى ذكر شده است . به موجب روايات عربى ، عمرو بن لحى ( از بزرگان قبيلهء خزاعه و بنابه روايتى از پيغمبر اسلام ، او نخستين كسى است كه دين اسماعيل و ابراهيم را تغيير داد و بت‌پرستى را در ميان عرب رواج داد ) آن را به عرب معرفى كرد و به عنوان بتى از بتهاى ايشان قرار داده است . قبيلهء ثقيف آن را طاغوت خويش قرار داد و بر آن خانه‌اى بنا نهاد و خدمتكارانى براى آن تعيين كرد و بدين ترتيب ، لات مورد عبادت و طواف مردم قرار گرفت . لات را تنها ثقيف پرستش نمىكرد ، بلكه مورد ستايش قبايل ديگر نيز بوده است . نام لات در كتيبه‌هاى نبطى و پالميرائى ذكر شده است . ( د . م . ج 2 ص 2455 )